republiek

De Republiek (1588 - 1795).
Nederland is nu een monarchie, een land met een koning of koningin.
Maar dat is niet altijd zo geweest.
Tot 1795 was Nederland een republiek.
Een republiek is een land zonder koning of koningin.

In 1568 bestond Nederland nog niet.
Er waren wel gewesten.
Gewesten waren een soort provincies.
De gewesten in het noorden heetten Gelre, Holland, Utrecht, Groningen, Friesland, Overijssel en Drenthe.
De gewesten in het zuiden heetten Brabant, Limburg en Vlaanderen.

De koning van Spanje (Filips II) was in 1568 de baas in de gewesten.
Veel mensen waren ontevreden over het beleid van Filips II.
In 1568 begon Willem van Oranje een oorlog tegen Spanje.
Hij wilde dat de koning van Spanje mensen in de lage landen meer vrijheid gaf.
Deze oorlog zou 80 jaar duren.

Na 41 jaar oorlog maakten Nederland en Spanje een afspraak.
Zij spraken af om 12 jaar geen oorlog te voeren.
Deze afspraak werd het Twaalfjarig Bestand genoemd.
Spanje bleef de baas in de katholieke provincies in het zuiden.
De 7 provincies in het noorden gingen samenwerken en werden een republiek.

Het belangrijkste en rijkste gewest was Holland.
Wat de provincie Holland wilde, gebeurde meestal.
De leider van de republiek werd een raadspensionaris genoemd.
De bekendste raadspensionaris was Johan van Oldenbarneveldt.
Omdat Johan van Oldenbarneveldt uit Holland kwam, had hij veel macht.
Een andere leider in de republiek was de stadhouder.
De stadhouder was altijd familie van Willem van Oranje.
De stadhouder besliste over het leger.
Een bekende stadhouder was prins Maurits, de zoon van Willem van Oranje.

Vaak was er ruzie tussen de stadhouder en de raadspensionaris.
Ze hadden ruzie over religie en over de politiek.
Ze waren het niet met elkaar eens over de oorlog met Spanje.
Maurits wilde de oorlog voortzetten.
Van Oldenbarnevelt wilde juist vrede.
In 1619 liet Maurits van Oldenbarnevelt arresteren.
En hij liet van Oldenbarneveldt onthoofden in Den Haag.

Na 80 jaar in 1648 was de oorlog met Spanje afgelopen.
Nederland en Spanje tekenden de vrede.
Spanje gaf toe dat de republiek geen onderdeel was van Spanje.
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd erkend door Spanje.
En Nederland bestond.

Tot 1795 is Nederland een rebubliek.

In 1799 komt er voor de eerste keer een koning aan de macht.

Deze koning is echter geen familie van Willem van Oranje.

Frankrijk is de baas in Nederland.

En daarom komt deze koning uit Frankrijk.

In 1813 krijgt Nederland zijn tweede koning: Willem I.

Willem I is wel familie van Willem van Oranje